- Yoga Mentoring and Consultancy

 

- Management Training

 

- Motivational Speaker

Articles
Articles

Yoga Sutra of Patanjali - Sanskrit Text

The oldest text of Yoga, written around 2,500 years ago, is like the Bible of Yoga.
Here are the original sutras.


                                                                                                                    - Kartik Vyas

Chapter 1: Samadhi Pada

  1. atha yoganushasanam
  2. yogash chitta-vritti-nirodhah     
  3. tada drashtuh svarupe 'vasthanam         
  4. vritti-sarupyam itaratra
  5. vrittayah panchatayyah klishtaklishtah
  6. pramana-viparyaya-vikalpa-nidra-smritayah
  7. pratyakshanumanagamah pramanani
  8. viparyayo mithya-jnanam atad-rupa-pratishtham
  9. shabda-jnananupati-vastu-shunyo vikalpah
  10. abhava-pratyayalambana vrittir nidra
  11. anubhuta-vishayasanpramosha smritih
  12. abhyasa-vairagyabhyam tan-nirodhah
  13. tatra sthitau yatno 'bhyasah
  14. sa tu dirgha-kala-nairantarya-satkarasevito dridha-bhumih
  15. drishtanushravika-vishaya-vitrishnasya vashikara-sanjna vairagyam
  16. tat param purusha-khyater guna-vaitrishnayam
  17. vitarka-vicharanandasmitanugamat sanprajnatah
  18. virama-pratyayabhyasa-purvah sanskara-shesho 'nyah
  19. bhava-pratyayo videha-prakritilayanam
  20. shraddha-virya-smriti-samadhi-prajnapurvaka itaresham
  21. tivra-sanveganam asannah
  22. mridu-madhyadhimatratvat tato 'pi visheshah
  23. ishvara-pranidhanad va
  24. klesha-karma-vipakashayair aparamrishtah purushavishesha ishvarah
  25. tatra niratishayam sarvajna-bijam
  26. sa purvesham api guruh kalenanavachchedat
  27. tasya vachakah pranavah
  28. tajjapas tad-artha-bhavanam
  29. tatah pratyak-chetanadhigamo 'py antaraya-bhavash cha
  30. vyadhi-styana-sanshaya-pramadalasyavirati-bhranti- darshanalabdhabhumikatvanavasthitatvani chitta-vikshepas te 'ntarayah
  31. duhkha-daurmanasyangamejayatva-shvasa-prashrasa vikshepa-sahabhuvah
  32. tat-pratishedhartham eka-tattvabhyasah
  33. maitri-karuna-muditopekshanam sukha-duhkha-punyapunya-vishayanam bhavanatash chitta-prasadanam
  34. prachchardana-vidharanabhyam va pranasya
  35. vishayavati va pravrittir utpanna manasah sthiti-nibandhani
  36. vishoka va jyotishmati
  37. vita-raga-vishayam va chittam
  38. svapna-nidra-jnanalambanam va
  39. yathabhimata-dhyanad va
  40. paramanu-parama-mahattvanto 'sya vashikarah
  41. kshina-vritter abhijatasyeva maner grahitri-grahana-grahyeshu tatstha-tadanjanata samapattih
  42. tatra shabdartha-jnana-vikalpaih sankirna savitarka
  43. smriti-parishuddhau svarupa-shunyevartha-matra-nirbhasa nirvitarka
  44. etayaiva savichara nirvichara cha sukshma-vishaya vyakhyata
  45. sukshma-vishayatvam chalinga-paryavasanam
  46. ta eva sabijah samadhih
  47. vichara-vaisharadye 'dhyatma-prasadah
  48. ritambhara tatra prajna
  49. shrutanumana-prajnabhyam anya-vishaya vishesharthatvat
  50. taj-jah sanskaro 'nya sanskara-pratibandhi
  51. tasyapi nirodhe sarva-nirodhan nirbijah samadhih

Chapter 2: Sadhana Pada

  1. tapah-svadhyayeshvara-pranidhanani kriya-yogah
  2. samadhi-bhavanarthah klesha-tanukaranarthash cha
  3. avidyasmita-raga-dveshabhiniveshah kleshah
  4. avidya kshetram uttaresham prasupta-tanu-vichchinnodaranam
  5. anityashuchi-duhkhanatmasu nitya-shuchi-sukhatmakhyatir avidya
  6. drig-darshana-shaktyor ekatmatevasmita
  7. sukhanushayl ragah
  8. duhkhanushayi dveshah
  9. svarasavahi vidusho 'pi tatha rudho 'bhiniveshah
  10. te pratiprasava-heyah sukshmah
  11. dhyana-heyas tad-vrittayah
  12. klesha-mulah karmashayo drishtadrishta-janma-vedaniyah
  13. sati mule tad-vipako jaty-ayur-bhogah
  14. te hlada-paritapa-phalah punyapunya-hetutvat
  15. parinama-tapa-sanskara-duhkhair guna-vritti-virodhach cha duhkham eva sarvam vivekinah
  16. heyam duhkham anagatam
  17. drashtri-drishyayoh sanyogo heya-hetuh
  18. prakasha-kriya-sthiti-shilam bhutendriyatmakam bhogapavargarthem drishyam
  19. visheshavishesha-lingamatralingani gunaparvani
  20. drashta dristhimatrah shuddho 'pi pratyayanupashyah
  21. tad-artha eva drishyasyatma
  22. kritartham prati nashtam apy anashtam tad-anya-sadharanatvat
  23. sva-svami-shaktyoh svarupopalabdhi-hetah sanyogah
  24. tasya hetur avidya
  25. tad-abhavat sanyogabhavo hanam tad drisheh kaivalyam
  26. viveka-khyatir aviplava hanopayah
  27. tasya saptadha pranta-bhumih prajna
  28. yoganganushthanad ashuddhikshaye jnanadiptir a viveka-khyateh
  29. yama-niyamasana-pranayama-pratyahara-dharana-dhyana-samadhyayo 'shtavangani
  30. tatra ahimsa-satyasteya-brahmacharyaparigraha yamah
  31. ete jati-desha-kala-samayanavachchimah sarvabhauma mahavratam
  32. shaucha-santosha-tapah-svadhyayeshvara-pranidhanani niyamah
  33. vitarka badhane pratipaksha bhavanam
  34. vitarka himsadayah krita-karitanumodita lobha-krodha-moha-purvaka mridu-madhyadhimatra duhkhajnananantaphala iti pratipaksha-bhavanam
  35. ahimsa-pratishthayam tat-sanniddhau vairatyagah
  36. satya-pratishthayam kriya-phalashrayatvam
  37. asteya-pratishthayam sarva-ratnopasthanam
  38. brahmacharya-pratishthayam virya-labhah
  39. aparigraha-sthairye janma-kathanta-sanbodhah
  40. shauchat svanga-jugupsa parair asansargah
  41. sattvashuddhi-saumanasyaikagryendriyajayatma-darshana-yogyatvani cha
  42. santoshad anuttamah sukha-labhah
  43. kayendriya-siddhir ashuddhi-kshayat tapasah
  44. svadhyayad ishta-devata-sanprayogah
  45. samadhi-siddhir ishvara-pranidhanat
  46. sthira-sukham asanam
  47. prayatna-shaithilyananta-samapattibhyam
  48. tato dvandvanabhighatah
  49. tasmin sati shvasa-prashvasayor gativichchedah pranayamah
  50. bahyabhyantara-stambha-vrittir deshakala-sankhyabhih paridrishto dirghasukshmah
  51. bahyabhyantara-vishayakshepi chaturthah
  52. tatah kshiyate prakashavaranam
  53. dharanasu cha yogyata manasah
  54. sva-vishayasanprayoge chitta-svarupanukara ivendriyanam pratyaharah
  55. tatah parama vashyatendriyanam

Chapter 3: Vibhuti Pada

  1. desha-bandhash chittasya dharana
  2. tatra pratyayaikatanata dhyanam
  3. tad evarthamatra-nirbhasam svarupa-shunyam iva samadhih
  4. trayam ekatra sanyamah
  5. taj-jayat prajnalokah
  6. tasya bhumishu viniyogah
  7. trayam antarangam purvebhyah
  8. tad api bahirangam nirbijasya
  9. vyutthana-nirodha-sanskarayor abhibhava-pradhurbhavan nirodha-kshana-chittanvayo nirodha-parinamah
  10. tasya prashanta-vahita sanskarat
  11. sarvarthataikagratayoh kshayodayau chittasya samadhi-parinamah
  12. tatah punah shantoditau tulya-pratyayau chittasyaikagrata-parinamah
  13. etena bhutendriyeshu dharma-lakshanavastha-parinama vyakhyatah
  14. shantoditavyapadeshya-dharmanupati dharmi
  15. kramanyatvam parinamanyatve hetuh
  16. parinama-traya-sanyamad atitanagata-jnanam
  17. shabdartha-pratyayanam itaretaradhyasat sankaras tat-pravibhaga-sanyamat sarva-bhuta-ruta-jnanam
  18. sanskara-sakshatkaranat purva-jatijnanam
  19. pratyayasya para-chitta-jnanam
  20. na cha tat salambanam tasyavishayi-bhutatvat
  21. kaya-rupa-sanyamat tad-grahya-shakti-stambhe chakshuh-prakashasanprayoge 'ntardhanam
  22. etena sthabdady antardhanam uktam
  23. sopakramam nirupakramam cha karma tat-sanyamad aparanta-jnanam arishtebhyo va
  24. maitry-adishu balani
  25. baleshu hasti-baladini
  26. pravritty-aloka-nyasat sukshma-vyavahita-viprakrishta-jnanam
  27. bhavana-jnanam surye sanyamat
  28. chandre tara-vyuha-jnanam
  29. dhruve tad-gati-jnanam
  30. nabhi-chakre kaya-vyuha-jnanam
  31. kantha-kupe kshut-pipasa-nivrittih
  32. kurma-nadyam sthairyam
  33. murdha-jyotishi siddha-darshanam
  34. pratibhad va sarvam
  35. hridaye chitta-sanvit
  36. sattva-purushayor atyantasankirnayoh pratyayavishesho bhogah pararthat svartha-sanyamat purusha-jnanam
  37. tatah pratibha-shravana-vedanadarshasvada-vartta jayante
  38. te samadhav upasarga vkyutthane siddhayah
  39. bandha-karana-shaithilyat prachara-sanvedanach cha chittasya para-shariraveshah
  40. udana-jayaj jala-panka-kantakadishvasanga utkrantisth cha
  41. samana-jayaj jvalanam
  42. shrotrakashayoh sanbandha-sanyamad divyam shrotram
  43. kayakashayoh sanbandha-sanyamat laghu-tula-samapattesth chakashagamanam
  44. bahir akalpita vrittir maha-videha tatah prakashavarana-kshayah
  45. sthula-svarupa-sukshmanvayarthavattva-sanyamad bhuta-jayah
  46. tato 'nimadi-pradurbhavah kaya-sanpat tad-dharmanabhighatash cha
  47. rupa-lavanya-bala-vajra-sanhananatvani kaya-sanpat
  48. grahana-svarupasmitanvayarthavattva-sanyamad indriya-jayah
  49. tato manojavitam vikarana-bhavah pradhana-jayash cha
  50. sattva-purushanyata-khyati-matrasya sarvabhavadhishthatritvam sarvajnatritvam cha
  51. tad-vairagyad api dosha-bija-kshaye kaivalyam
  52. sthany-upanimantrane sangha-smayakaranam punar anishta-prasangat
  53. kshana-tat-kramayoh sanyamad vivekajam jnanam
  54. jati-lakshana-deshair anyatanavachchedat tulyayos tatah pratipattih
  55. tarakam sarva-vishayam sarvatha-vishayam akramam cheti vivekajam jnanam
  56. sattva-purushayoh shuddhi-samye kaivalyam

Chapter 4: Kaivalya Pada

  1. janmaushadhi-mantra-tapah-samadhijah siddhayah
  2. jatya-antara-parinamah prakrity-apurat
  3. nimittam aprayojakam prakritinam varanabhedas tu tatah kshetrikavat
  4. nirmana-chittany asmita-matrat
  5. pravritti-bhede prayojakam chittam ekam anekesham
  6. tatra dhyanajam anashayam
  7. karmashuklakrishnam yoginas trividham itaresham
  8. tatas tad-vipakanugunanam evabhivyaktir vasananam
  9. jati-desha-kala-vyavahitanam apy anantaryam smriti-sanskarayor ekarupatvat
  10. tasam anaditvam chashisho nityatvat
  11. hetu-phalashrayalambanaih sangrihitatvad esham abhave tad-abhavah
  12. atitanagatam svarupato 'sty adhva-bhedad dharmanam
  13. te vyakta-sukshmah gunatmanah
  14. parinamaikatvad vastu-tattvam
  15. vastu-samye chitta-bhedat tayor vibhaktah panthah
  16. na chaika-chitta-tantram vastu tad-apramanakam tada kim syat
  17. tad-uparagapekshitvach chittasya vastu jnatajnatam
  18. sada jnatasth chitta-vrittayas tat-prabhoh purushasyaparinamitvat
  19. na tat svabhasam drishyatvat
  20. eka-samaye chobhayanavadharanam
  21. chittantara-drishye buddhi-buddher atiprasangah smriti-sanskarah cha
  22. chiter apratisankramayas tad-akarapattau svabuddhi-sanvedanam
  23. drashtra-drishyoparaktam chittam sarvartham
  24. tad asankhyeya-vasanabhish chitram api parartham sanhatya-karitvat
  25. vishesha-darshina atma-bhava-bhavana-vinivrittih
  26. tada viveka-nimnam kaivalya-pragbharam chittam
  27. tach-chidreshu pratyayantarani sanskarebhyah
  28. hanam esham kleshavad uktam
  29. prasankhyane 'py akusidasya sarvatha viveka-khyater dharma-meghah samadhih
  30. tatah klesha-karma-nivrittih
  31. tada sarvavarana-malapetasya jnanasyanantyaj jneyam alpam
  32. tatah kritarthanam parinama-krama-samaptir gunanam
  33. kshana-pratiyogi parinamaparanta-nirgrahyah kramah
  34. purushartha-shunyanam gunanam pratiprasavah kaivalyam svarupa-pratishtha va chiti-shakter iti

Kartik Vyas, is yoga mentor- consultant, a management trainer, and a motivational speaker. He has trained more than 30,000 people from 14 nations over the last 22 years. You can reach him at www.kartikvyas.com


Web Design and Search Engine Optimization by Opal Infotech